काठमाडौं। यमनमा फेरि युद्धको आगो बल्झिएको छ। हुथी विद्रोहीले सरकारी सैन्य शिविरहरूलाई लक्षित गर्दै गरेको भीषण ब्यालिस्टिक मिसाइल र ड्रोन आक्रमणमा कम्तीमा ३० सरकारी सैनिक मारिएका छन् भने दर्जनौँ सैनिक घाइते भएका छन्। पछिल्ला केही वर्षयताकै सबैभन्दा घातक सैन्य आक्रमण मानिएको यस घटनाले यमनको गृहयुद्ध फेरि चर्किने संकेत दिएको छ। यससँगै साउदी अरब, इरान र सम्पूर्ण मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थामै नयाँ तनाव थपिएको छ।
यमनको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार मारिब र हदरामौत प्रान्तस्थित सरकारी सैन्य शिविरहरूमा हुथी विद्रोहीले एकैपटक मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेका थिए। आक्रमणमा कम्तीमा ३० सैनिकको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ भने धेरै सैनिक घाइते भएका छन्। रक्षा मन्त्रालयले यसलाई पछिल्ला वर्षयताकै सबैभन्दा घातक सैन्य आक्रमणमध्ये एक भन्दै कडा शब्दमा निन्दा गरेको छ। आक्रमणपछि सरकारी पक्षले दोषीमाथि उचित समयमा कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। यता हुथी विद्रोहीले भने आफूहरूले सरकारी शिविर नभई साउदी समर्थित सैन्य जमघटलाई निशाना बनाएको दाबी गरेका छन्। दुवै पक्षको दाबी–प्रत्यदाबीबीच यमनमा युद्ध थप उग्र बन्ने संकेत देखिएको छ।
यमनमा सन् २०१४ देखि गृहयुद्ध जारी छ। राजधानी साना हुथी विद्रोहीको नियन्त्रणमा गएपछि अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकार विस्थापित भएको थियो। त्यसको एक वर्षपछि साउदी अरबको नेतृत्वमा रहेको सैन्य गठबन्धनले सरकारी पक्षको समर्थन गर्दै युद्धमा प्रत्यक्ष हस्तक्षेप गरेको थियो। त्यसयता यमन निरन्तर द्वन्द्व, बमबारी र राजनीतिक अस्थिरताको चपेटामा पर्दै आएको छ। हुथी विद्रोही उत्तर यमनको जायदी शिया समुदायबाट उदाएको सशस्त्र समूह हो। उनीहरूलाई इरानको समर्थन रहेको आरोप लाग्दै आएको छ भने सरकारी सेनालाई साउदी अरब र उसका साझेदार राष्ट्रहरूले समर्थन गर्दै आएका छन्। यही कारण यमनको युद्धलाई इरान र साउदी अरबबीचको अप्रत्यक्ष शक्ति संघर्ष (प्रोक्सी वार) का रूपमा पनि विश्लेषण गरिन्छ।
यसैबीच हुथी विद्रोहीले अदनको खाडीमा रहेको साउदी तेल ट्यांकरमाथि पनि मिसाइल प्रहार गरेको दाबी गरेका छन्। यदि यो पुष्टि भयो भने विश्वव्यापी तेल आपूर्ति, लाल सागर हुँदै हुने समुद्री व्यापार र अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षामा थप चुनौती सिर्जना हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। उता साउदी अरबको नजरान सीमा क्षेत्रमा भएको अर्को आक्रमणमा एक महिला र चार वर्षीय बालकसहित ११ जना सर्वसाधारण घाइते भएका छन्। घाइतेमध्ये सात जना साउदी नागरिक रहेका छन् भने बाँकी यमन, पाकिस्तान र इजिप्टका नागरिक रहेको जनाइएको छ। घटनापछि नजरान क्षेत्रमा भीषण आगलागीसमेत भएको छ। आगो नियन्त्रणका लागि दमकल र उद्धार टोली परिचालन गरिए पनि आगलागीको कारण अझै सार्वजनिक गरिएको छैन।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार यमन अहिले पनि विश्वकै सबैभन्दा गम्भीर मानवीय संकट भोगिरहेका मुलुकमध्ये एक हो। वर्षौँदेखि जारी युद्धका कारण लाखौँ मानिस विस्थापित भएका छन्। खाद्यान्न, औषधि र स्वास्थ्य सेवाको चरम अभावले सर्वसाधारण प्रभावित छन् भने लाखौँ बालबालिका कुपोषणको जोखिममा छन्। देशको ठूलो पूर्वाधार ध्वस्त भइसकेको छ र मानवीय सहायता अझै पर्याप्त हुन सकेको छैन।
विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्लो मिसाइल र ड्रोन आक्रमणपछि युद्धविरामको सम्भावना झन् कमजोर बनेको छ। सरकारी सेनाले प्रतिकारात्मक कारबाही अघि बढाए र हुथी विद्रोहीले आक्रमण जारी राखे यमनको द्वन्द्व अझ व्यापक बन्न सक्ने देखिएको छ। यसको प्रभाव साउदी अरब, इरान, लाल सागर, अदनको खाडी हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापार र सम्पूर्ण मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थासम्म फैलिन सक्ने आकलन गरिएको छ। यमनमा भएको पछिल्लो रक्तपातपूर्ण आक्रमणले गृहयुद्ध फेरि निर्णायक मोडमा पुगेको संकेत दिएको छ। शान्ति वार्ताभन्दा सैन्य गतिविधि तीव्र बन्दै जाँदा मध्यपूर्वमा अस्थिरता थप गहिरिने र विश्व अर्थतन्त्र तथा ऊर्जा आपूर्तिमा समेत यसको असर पर्न सक्ने चिन्ता अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले व्यक्त गरिरहेको छ।
