काठमाडौं। चार महिनाअघि युद्धको क्रममा मारिएका इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनीलाई अन्ततः उनको जन्मभूमि मशहदमा दफन गरिएको छ। लाखौँ समर्थक सडकमा उत्रिए, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पविरुद्ध प्रतिशोधका नारा घन्किए, र अत्यधिक भीडका कारण कफिन हेलिकोप्टरबाट दरगाहसम्म पुर्याउनुपरेको दृश्यले विश्वको ध्यान तानेको छ। युद्धविराम अझै अस्थिर रहेको अवस्थामा खामेनीको अन्त्येष्टिले मध्यपूर्वको तनाव फेरि चर्चामा ल्याएको छ।
इरानका दिवंगत सर्वोच्च नेता अली खामेनीको निधन भएको चार महिनापछि अन्ततः अन्त्येष्टि सम्पन्न गरिएको छ। उनको इच्छाअनुसार जन्मस्थान मशहदस्थित इमाम रेजा दरगाहमा धार्मिक विधिअनुसार दफन गरिएको हो। दफनअघि एक सातासम्म देशभर श्रद्धाञ्जली सभा र विशाल शवयात्रा आयोजना गरियो। तेहरानदेखि मशहदसम्म लाखौँ मानिस सहभागी भए। सरकारी दाबीअनुसार सहभागीको संख्या करोडौँ पुगेको बताइएको छ।
अन्तिम शवयात्राका क्रममा भीड यति ठूलो भयो कि कफिन बोकेको ट्रक नै अघि बढ्न सकेन। त्यसपछि सुरक्षा निकायले कफिन हेलिकोप्टरमार्फत इमाम रेजा दरगाह पुर्याएको थियो। खामेनीसँगै आक्रमणमा मारिएका उनका परिवारका चार सदस्यको शव पनि सँगै लगिएको थियो।
शोकसभामा सहभागीहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायलविरुद्ध नाराबाजी गर्दै प्रतिशोधको माग गरे। कालो पोशाकमा सहभागी समर्थकहरूले इरानी झण्डा, खामेनीका तस्वीर र क्रान्तिकारी सन्देश लेखिएका प्लेकार्ड बोकेका थिए।
यता अन्त्येष्टि भइरहेकै बेला इरानको बुशेहर आणविक केन्द्र नजिकै विस्फोटका आवाज सुनिएको खबर सार्वजनिक भयो। यद्यपि अमेरिकी सेनाले आफूले नयाँ आक्रमण नगरेको स्पष्ट पारेको छ। जुन महिनामा युद्ध रोक्ने प्रारम्भिक सहमति भए पनि अमेरिका–इरानबीचको युद्धविराम पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। पछिल्ला हवाई आक्रमण, मिसाइल प्रहार र प्रतिआक्रमणले दुवै देशबीचको सम्बन्ध अझै तनावपूर्ण बनेको देखिएको छ।
अन्तिम शवयात्रामा सहभागी समर्थकको नाराबाजी वा इरानी सरकारी अधिकारीको श्रद्धाञ्जली सम्बोधन ?
अली खामेनीको अन्त्येष्टि केवल एक धार्मिक वा पारिवारिक कार्यक्रममा सीमित रहेन। यसले इरानको आन्तरिक राजनीति, अमेरिकी–इरानी सम्बन्ध र मध्यपूर्वको बदलिँदो शक्ति सन्तुलनलाई फेरि अन्तर्राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। युद्धविरामको भविष्य अझै अनिश्चित देखिँदा यस क्षेत्रको सुरक्षा अवस्थामाथि विश्व समुदायको चासो बढेको छ। खामेनीको अन्त्येष्टिसँगै एउटा युगको औपचारिक अन्त्य भएको छ। तर अमेरिका–इरानबीचको अविश्वास, प्रतिशोधको राजनीति र क्षेत्रीय तनाव भने अझै समाप्त भएको छैन। अब आगामी कूटनीतिक पहलले शान्तिको बाटो खोल्छ वा नयाँ द्वन्द्व निम्त्याउँछ भन्नेमा विश्वको नजर केन्द्रित छ।
