देवेन्द्र किशोर: नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध दुई सार्वभौम राष्ट्रबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध मात्र होइन, यो इतिहास, संस्कृति, भूगोल, अर्थतन्त्र र जनस्तरसम्म फैलिएको बहुआयामिक सम्बन्ध हो। परापूर्वकालदेखि नै ‘रोटी–बेटी’ सम्बन्धका रूपमा व्याख्या गरिँदै आएको नेपाल–भारत सम्बन्धले विभिन्न कालखण्डमा घनिष्ठता र कटुताका अनेक चरणहरू पार गरेको छ। तर पछिल्ला वर्षहरूमा सीमा विवाद, व्यापार असन्तुलन, जलस्रोतको उपयोग, पारवहन समस्या, राजनीतिक हस्तक्षेप र कूटनीतिक असमानताजस्ता विषयले सम्बन्धमा अविश्वासको तह थप गहिरो बनाएको देखिन्छ।यही परिवेशमा नेपालमा उदाएको नयाँ पुस्ताको राजनीतिक चेतना र परिणाममुखी शासनशैलीले प
देबेन्द्र किशोर: भारतको राजनीति अहिले एउटा नयाँ र असामान्य तरङ्गबाट गुज्रिरहेको छ। १६ मे २०२६ मा सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश सूर्य कान्तको एउटा टिप्पणीलाई लिएर सुरु भएको 'कोक्रोज जनता पार्टी' नामक व्यंग्यात्मक अनलाइन आन्दोलनले केही दिनमै देशभरका बेरोजगार र निराश युवाहरुको आवाज बनेको छ। यो आन्दोलन न कुनै दर्ता गरिएको पार्टी हो, न कुनै परम्परागत संगठन नै हो । तर यसको प्रभावले सत्तारुढ भाजपादेखि विपक्षी कांग्रेससम्म सबैलाई झस्काएको छ। १. कोक्रोज जनता पार्टीको जन्म र सन्दर्भ:-यो आन्दोलनको पृष्ठभूमि भारतको चर्किँदो बेरोजगारी संकट हो। प्रधानन्यायाधीशले एउटा सुनुवाइका क्रममा नक्कली डि
देवेन्द्र किशोर: नेपालको समसामयिक राजनीतिमा फेरि एकपटक मधेश केन्द्रमा आएको छ। संविधान संशोधनको बहससँगै मधेशकेन्द्रित राजनीतिक दलहरूले सम्पूर्ण तराई–मधेशलाई 'पूर्वी मधेश' र 'पश्चिमी मधेश' गरी दुई प्रदेशमा पुनर्संरचना गर्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेपछि संघीयताको स्वरूप, राष्ट्रिय एकता, क्षेत्रीय पहिचान र विकासको दिशाबारे गम्भीर बहस सुरु भएको छ। यो केवल प्रशासनिक सीमाङ्कनको प्रश्न मात्र होइन, यो मधेशको ऐतिहासिक पीडा, राजनीतिक प्रतिनिधित्व, आत्मपहिचान र राज्यसत्तासँगको सम्बन्धको पुनर्परिभाषाको बहस पनि हो।२०६३ सालको मधेश आन्दोलनले नेपाललाई संघीयताको मार्गमा धकेलेको थियो। 'एक मधेश, एक प्रदेश' त्य
-देवेन्द्र किशोर ढुँगाना भन्छौ— भुइँमान्छेहरू त नक्साको कुनामा कोरिएका धर्सा हुन्, तर तिनै धर्साले देशको ढाड थामेका छन्। तिमी शहरका झिलिमिलीमा देश खोज्छौ, हामी खेतका चिरा–चिरामा भोक र भविष्य रोपिरहेका छौँ। आन्दोलनको धुवाँभित्र जब गाउँको आकाश कालो बनाइयो, रैथाने बस्तीका ढोका- ढोकामा दाह्रा गाडिए, त्यस बेला संसदका झ्यालहरूमा बसेर विकासको गीत गाउनेहरुले हाम्रो चिच्याहट सुनेनन्। किनकि उनीहरूलाई मानिसभन्दा नक्सा प्यारो थियो, इतिहासभन्दा ठेक्का प्यारो थियो।तर सुन ! भुइँमान्छेहरू अब हिलोमाथि मात
देवेन्द्र किशोर: नेपालको वर्तमान संसद् केवल नीति, कार्यक्रम र विधेयकको बहस गर्ने थलो मात्र रहन छाडेको छ। पछिल्लो समय संसद् जनभावना, सामाजिक सञ्जालको प्रभाव, प्रत्यक्ष स्टन्टबाजी र राजनीतिक प्रदर्शनको अखडा बन्दै गएको अनुभूति हुन थालेको छ। यही परिवर्तित संसदीय संस्कृतिको केन्द्रमा अहिले श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष तथा सांसद हर्कराज राई (हर्क साम्पाङ) देखिएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह संसद्मा उपस्थित भएर जवाफ दिनुपर्छ भन्ने माग राख्दै उनले अपनाएको शैलीले एकातिर चर्चा पाएको छ भने अर्कोतिर गम्भीर आलोचना पनि जन्माएको छ।प्रतिपक्षीको काम सरकारलाई प्रश्न गर्नु, निगरानी गर्नु र जवाफदेही
काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका नेता अग्नीप्रसाद सापकोटाले स्थानीय तहलाई जनताको पहिचान, सेवा र रूपान्तरणको मुख्य आधार भएको बताएका छन् ।जनप्रतिनिधिहरुको प्रशिक्षण भेलामा जनप्रतिनिधिहरू सांसद वा शासक नभई जनताका सेवक र समाज रूपान्तरणका संवाहक भएको उल्लेख गर्दै उनले त्यसलाई व्यवहारबाट प्रमाणित गर्नुपर्ने बताएका हुन् ।उनले भने, ‘स्थानीय तह हाम्रो पहिचान हो । दलाल पुर्जीवादी, एकाधिकार बादी, संस्कृतिका विरुद्ध वैचारिक लडाइको मोर्चा हो । हाम्रो जनप्रतिनिधि सासम होइनन् जनताका सेवाक हुन् र रूपान्तरणका संम्वाद हुन् भन्ने तथ्य छ । हामीले व्यवहारीत बाटै प्रमाणित गर्नु पर्दछ ।’सापकोटाले बाँकी कार्यकाल
देवेन्द्र किशोर: नेपाल यतिबेला केवल हिमाल, संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यको देश मात्र होइन; दक्षिण एशियाली शक्ति–सन्तुलनको संवेदनशील भूगोलका रूपमा पनि विश्व राजनीतिमा पुनः केन्द्रित हुँदै गएको छ। उत्तरमा चीन र दक्षिणतर्फ भारतले घेरेको नेपाल इतिहासदेखि नै दुई विशाल शक्ति बीच सन्तुलन कायम गर्ने कठिन कूटनीतिक यात्रामा रहेको राष्ट्र हो। तर इक्काइसौँ शताब्दीको बदलिँदो विश्व व्यवस्थाले नेपालको राजनीतिक महत्त्वलाई झनै तीव्र बनाइदिएको छ। अमेरिका, युरोपेली शक्ति, भारत र चीनबीच बढ्दो रणनीतिक प्रतिस्पर्धाले नेपाललाई केवल 'छिमेकी राष्ट्र' होइन, भू–राजनीतिक प्रभाव क्षेत्रको निर्णायक बिन्दु बनाएको छ।यह
देवेन्द्र किशोर: नेपालको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक राजनीतिक शक्ति नेपाली कांग्रेस अहिले फेरि एकपटक आन्तरिक शक्ति-संघर्ष, अविश्वास र नेतृत्वगत टकरावको गम्भीर मोडमा उभिएको देखिन्छ। बाहिरबाट हेर्दा पार्टीभित्र संवाद, समन्वय र एकताको प्रयास भइरहेजस्तो देखिएता पनि भित्री रूपमा भने असन्तुष्टि, प्रतिशोध र गुटगत ध्रुवीकरणको आगो भुसभित्र सल्किरहेको अवस्थाको चित्र पछिल्ला घटनाक्रमले प्रस्तुत गरेका छन्।विशेष महाधिवेशनपछि उत्पन्न शक्ति-सन्तुलन, केन्द्रीय समितिमा गरिएको मनोनयन, संस्थापन र इतर समूहबीचको अविश्वास तथा नेताहरूको सार्वजनिक अभिव्यक्तिले कांग्रेसभित्रको संकट संगठनात्मक मतभेद
देवेन्द्र किशोर: नेपाल यतिबेला केवल हिमाल, संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यको देश मात्र होइन; दक्षिण एशियाली शक्ति–सन्तुलनको संवेदनशील भूगोलका रूपमा पनि विश्व राजनीतिमा पुनः केन्द्रित हुँदै गएको छ। उत्तरमा चीन र दक्षिणतर्फ भारतले घेरेको नेपाल इतिहासदेखि नै दुई विशाल शक्ति बीच सन्तुलन कायम गर्ने कठिन कूटनीतिक यात्रामा रहेको राष्ट्र हो। तर इक्काइसौँ शताब्दीको बदलिँदो विश्व व्यवस्थाले नेपालको राजनीतिक महत्त्वलाई झनै तीव्र बनाइदिएको छ। अमेरिका, युरोपेली शक्ति, भारत र चीनबीच बढ्दो रणनीतिक प्रतिस्पर्धाले नेपाललाई केवल 'छिमेकी राष्ट्र' होइन, भू–राजनीतिक प्रभाव क्षेत्रको निर्णायक बिन्दु बनाएको छ।यह
डिजिटल युगमा पत्रकारिताको विश्वसनीयता, संकट र सम्भावनादेवेन्द्र किशोर: पत्रकारिता लोकतन्त्रको चौथो स्तम्भ मानिन्छ। राज्यका तीन अंग—कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकामाथि निगरानी राख्दै जनतालाई सत्य सूचना प्रदान गर्नु पत्रकारिताको मूल दायित्व हो। तर पछिल्लो समय दक्षिण एशियामा पत्रकारिताको स्वरूप तीव्र रूपमा बदलिँदै गएको छ। डिजिटल प्रविधिको विस्तार, सामाजिक सञ्जालको प्रभाव र युट्युबजस्ता प्लेटफर्मको सहज पहुँचले पत्रकारितामा नयाँ अवसर त सिर्जना गरेको छ, तर यससँगै विश्वसनीयता, नैतिकता र पेशागत मर्यादामाथि गम्भीर चुनौती पनि थपिएको छ।नेपाल, भारत, बंगलादेश, पाकिस्तान र श्रीलंकाजस्ता दक्षिण एशिया
Copyright © 2021 / 2026 / Esoul Media (P) Ltd. / All Rights Reserved.
