काठमाडौं / भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले खोज, उद्धार र राहतमा सरकारी संयन्त्र सक्रिय देखिए पनि नेपालको विपद् व्यवस्थापन प्रणालीमा अझै सुधार आवश्यक रहेको बहसलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ।
प्रधानमन्त्रीदेखि सुरक्षा निकाय, स्थानीय प्रशासन, स्वास्थ्यकर्मी र अन्य सरकारी संयन्त्र उद्धार तथा राहतमा परिचालित भए पनि पूर्वतयारी, समन्वय, जनशक्ति र आवश्यक उपकरणको अभावले धेरै ठाउँमा उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको देखिएको छ। विज्ञहरूका अनुसार विपद् व्यवस्थापनमा समस्या प्रयासको भन्दा पनि तयारी र क्षमताको रहेको छ।
२०७२ सालको भूकम्पपछि खोज तथा उद्धार, राहत वितरण, पूर्वसूचना प्रणाली र आपत्कालीन व्यवस्थापन सुधारका लागि विभिन्न योजना बने पनि ती पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको चर्चा भइरहेको छ। यसले संकटको समयमा राहत वितरण, खोजी र समन्वयमा पुनः कमजोरी देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।
लेखमा अब आधुनिक प्रविधिसहितको खोज तथा उद्धार प्रणाली, एकीकृत सूचना व्यवस्थापन, राहत वितरणको प्रभावकारी संयन्त्र र स्थानीय तहसम्म विपद् पूर्वतयारीलाई सुदृढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ। विपद्पछि प्रतिक्रिया दिनेभन्दा पनि विपद्अघि नै सक्षम र तयारी अवस्थामा रहने राज्य संयन्त्र निर्माण गर्नुपर्ने निष्कर्ष लेखमा प्रस्तुत गरिएको छ।
