काठमाडौं ।नेपालीको भान्सामा फेरि महँगीको आगो बल्न थालेको छ। नयाँ आर्थिक वर्ष सुरु भएको दुई सातामै खानेतेल र वनस्पति घिउको मूल्य प्रतिलिटर ५ देखि १५ रुपैयाँसम्म बढेपछि सर्वसाधारणको दैनिक खर्च थप चर्किएको छ।
खुद्रा व्यापारीका अनुसार बजारमा आउने अधिकांश तेलको मूल्य उद्योगी र आयातकर्ताले नै बढाएर पठाएका कारण आफूहरू उपभोक्ताको गाली खान बाध्य भएका छन्। उनीहरू पुरानो स्टकमा समेत नयाँ एमआरपी टाँसेर महँगो मूल्यमा बिक्री भइरहेको आरोप लगाउँछन्।
उता उद्योगीहरूले भने मूल्य आफूहरूले मनपरी नबढाएको दाबी गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चापदार्थको मूल्य, अमेरिकी डलरको विनिमय दर र आयात लागत बढेकाले बजार मूल्यमा सामान्य समायोजन भएको उनीहरूको भनाइ छ। नेपालमा खानेतेल उत्पादनका लागि आवश्यक कच्चापदार्थ पूर्ण रूपमा आयातमै निर्भर भएकाले लागत नियन्त्रण गर्न नसकिने उनीहरूको तर्क छ।
यता बजार अनुगमन गर्ने सरकारी निकाय भने अझै प्रभावकारी रूपमा मैदानमा देखिएको छैन। वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले ग्यास आपूर्तिको समस्यामा केन्द्रित हुनुपरेकाले खानेतेलको मूल्यबारे विस्तृत अनुगमन गर्न समय नभएको स्वीकार गरेको छ। विभागका अनुसार खुद्रा पसलमा बढी मूल्य लिएको भेटिएको छैन, तर फ्याक्ट्रीबाटै बढेको एमआरपीमा सामान आएको देखिएको छ।
चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी थप मूल्यवृद्धि गराउने जोखिम रहेको चेतावनी दिएका छन्। उनीहरू सरकारले तत्काल बजार अनुगमन कडा नगरे उपभोक्तामाथि थप आर्थिक भार पर्ने बताउँछन्।
यता अर्को रोचक तथ्य पनि बाहिरिएको छ। नेपालबाट गत आर्थिक वर्षमा मात्रै एक खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको भटमास तेल र एक खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको सोयाबिन तेल भारत निर्यात भएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। यही कारण स्वदेशी बजारमा मूल्य किन बढिरहेको छ भन्ने प्रश्न अझै गम्भीर बनेको छ।
निष्कर्षमा, भान्साको अत्यावश्यक वस्तु खानेतेलको मूल्य दिनप्रतिदिन उकालो लागिरहँदा उद्योगी, व्यापारी र सरकार एकअर्कातर्फ औंला ठड्याइरहेका छन्। तर यसको प्रत्यक्ष मार भने आम उपभोक्ताको भान्सामा परेको छ।
