कविता :
उज्यालोको यात्रा
-देवेन्द्र किशोर
हाम्रा सुन्दर दुःखहरू अनौठा बहाना हुन्,
त्यहाँ भोकले बस्तीहरू तहसनहस पार्यो,
र हामी सपनाहरूमा रोयौं!
हामीले आँसुका थोपा गनेर समय बितायौँ,
तर खेतका चिरा–चिरा ओठहरूले पानीको गीत मागिरहे।
त्यहाँ श्रमका हातहरू ढुङ्गासँग रगत -
साटिरहेका थिए,
र हामी शब्दका महलमा न्याय खोज्दै थियौँ।
त्यहाँ बालकहरूका आँखामा उज्यालोको
ऋण थियो,
र हामी इतिहासका पानामा पीडाको चित्र कोर्दै थियौँ।
तर दुःख केवल विलापको
भाषा होइन,
दुःख त परिवर्तनको गर्भमा हुर्किएको बीउ पनि हो।
रात केवल अन्धकारको घोषणा होइन,
रात त नयाँ बिहानीको तयारी पनि हो।
हेर, ती पहाडहरूलाई,
जसले शताब्दीयौँदेखि हावाका कोर्रा सहेर पनि
आकाशसँग आफ्नो संवाद तोडेका छैनन्।
हेर, ती नदीहरूलाई,
जसले चट्टानका अवरोधलाई भाग्य मानेनन्,
बरु बाटो बनाउँदै समुद्रसम्म पुगे।
हामी पनि नदीजस्तै हुनुपर्छ,
हामी पनि पहाडजस्तै अडिनुपर्छ।
किनकि विकास कुनै दान होइन,
विकास त संघर्षको पसिनाले उमारिएको
फूल पनि हो।
जब कारखानाका चिम्नीहरू
धुवाँ होइन, सम्भावनाका बादल उडाउन थाल्छन्,
जब विद्यालयका झ्यालहरूबाट
ज्ञानको घाम गाउँ–गाउँ
पस्न थाल्छ,
जब अस्पतालका ढोकामा
गरिबीको परिचयपत्र मागिँदैन,
त्यही दिन क्रान्तिले आफ्नो -
सही अर्थ पाउँछ।
क्रान्ति केवल नाराको
गर्जन होइन,
क्रान्ति त भोकमाथि विजयको
घोषणा पनि हो।
क्रान्ति केवल सडकको
भीड मात्र होइन,
क्रान्ति त प्रत्येक घरमा उज्यालो
पुग्नु पनि हो।
त्यहाँ -
एउटी आमा छिन्,
जसले वर्षौँदेखि अधुरो -
चुल्होलाई हेरेर
भविष्यको रोटी पकाउने सपना देखिरहेकी छन्।
त्यहाँ
एक किसान छ,
जसले आफ्नो थाकेको काँधमा
राष्ट्रको भोक बोकिरहेको छ।
त्यहाँ-
एक मजदुर छ,
जसले आफ्ना चर्किएका हातभित्र
सभ्यताको नक्सा कोरेको छ।
उनीहरूका पसिनाका अक्षरहरू पढ्न सकेनौँ भने,
हाम्रा सबै दर्शन अपूर्ण रहनेछन्।
उनीहरूका सपनालाई विकासको बाटो दिन सकेनौँ भने,
हाम्रा सबै भाषणहरू खोक्रा रहनेछन्।
त्यसैले अब आँसुका पोखरीमा डुब्ने समय होइन,
अब त नदी बनेर बग्ने समय हो।
अब पीडालाई कविता बनाउने समय होइन,
अब पीडालाई समाधानमा बदल्ने समय पनि हो।
हामीले कारखाना उभ्याउनुपर्छ,
तर मान्छेको सम्मान-
ढालेर होइन।
हामीले सडक बनाउनुपर्छ,
तर सपनाहरू कुल्चेर होइन।
हामीले शहरहरू विस्तार गर्नुपर्छ,
तर गाउँहरूको मुटु रित्याएर होइन।
किनकि विकासको सही अनुहार
मानिसको मुस्कानमा देखिन्छ।
देशको उन्नति
फगतअग्ला भवनमा होइन,
बरु झुपडीभित्र बल्ने पहिलो बत्तीमा झल्किन्छ।
एक दिन आउनेछ
जब भोक इतिहासको संग्रहालयमा थन्किनेछ,
जब बेरोजगारी पुरानो कथाजस्तै सुनिनेछ,
जब हरेक बालकको हातमा पुस्तक हुनेछ,
र हरेक आँखामा सम्भावनाको आकाश हुने छ ।
त्यो दिन हाम्रो दुःख
मखमली बहाना रहनेछैन,
त्यो दिन आँसुहरू
पराजयका प्रतीक रहने छैनन्।
त्यो दिन
श्रमको गीत
राष्ट्रको
राष्ट्रिय गानजस्तै गुञ्जिनेछ,
त्यो दिन विकास
कागजको प्रतिवेदनमा होइन,
मानिसको जीवनमा फक्रिने छ।
र तब हामी गर्वका साथ भन्नेछौँ—
हामीले अन्धकारलाई केवल सरापेनौँ,
हामीले उज्यालो पनि निर्माण गर्यौँ।
हामीले पीडाको कथा मात्र लेखेनौँ,
हामीले परिवर्तनको इतिहास पनि
रच्यौँ।
किनकि साँचो क्रान्ति त्यही हो—
जहाँ आँसु आशामा बदलिन्छ,
जहाँ संघर्ष समृद्धिमा बदलिन्छ,
र जहाँ मानिसको जीवन
आफ्नै श्रमको उज्यालोले
नयाँ युगतर्फ मुस्कुराउँदै
अघि बढ्छ।
भद्रपुर -८, झापा
