काठमाडौं । मनसुन सक्रिय भएसँगै देशका विभिन्न क्षेत्रमा बाढीको जोखिम बढ्न थालेको छ। बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले सोमबार बिहान सार्वजनिक गरेको बुलेटिनमा काठमाडौं उपत्यकासहित देशका २३ जिल्लामा बहने साना नदी तथा खोलाहरूमा आज उल्लेख्य रूपमा बहाव बढ्ने र आकस्मिक बाढी आउन सक्ने मध्यम जोखिम रहेको जनाएको छ। महाशाखाले विशेष गरी नदी किनार, खोल्साखोल्सी, पहिरो जोखिम भएका क्षेत्र तथा डुबान हुन सक्ने स्थानमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।
महाशाखाका अनुसार हाल देशका प्रमुख नदी प्रणालीहरू-कोशी, नारायणी, बागमती, कर्णाली र महाकाली तथा तिनका अधिकांश सहायक नदीहरूको बहाव सतर्कता तहभन्दा तल नै रहेको छ। त्यस्तै कन्काई, कमला, बबई, पूर्वी राप्ती तथा पश्चिम राप्ती नदीको जलस्तर पनि तत्काल खतरा हुने अवस्थामा पुगेको छैन। तर निरन्तर वर्षा र स्थानीय स्तरमा भारी पानी पर्ने सम्भावनाका कारण साना नदी तथा खोलाहरूमा भने अचानक पानीको बहाव बढ्न सक्ने भएकाले जोखिमलाई बेवास्ता गर्न नहुने महाशाखाको भनाइ छ।
महाशाखाले आज विशेष सतर्कता अपनाउनुपर्ने २३ जिल्लाको सूचीसमेत सार्वजनिक गरेको छ। ती जिल्लामा मकवानपुर, सिन्धुपाल्चोक, काभ्रेपलाञ्चोक, काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, लमजुङ, कास्की, तनहुँ, बाग्लुङ, म्याग्दी, पर्वत, नवलपरासी (बर्दघाट–सुस्ता पूर्व), नवलपरासी पश्चिम, बर्दिया, दार्चुला, बझाङ, बैतडी, डडेल्धुरा, डोटी, कैलाली, कञ्चनपुर तथा आसपासका क्षेत्र समावेश छन्। यी जिल्लाबाट बग्ने साना नदी, खोल्साखोल्सी र पहाडी भंगालोमा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने भएकाले स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय र सर्वसाधारणलाई आवश्यक तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरिएको छ।
विशेष गरी काठमाडौं उपत्यकाका बागमती, विष्णुमती, मनोहरा, धोबीखोला, हनुमन्ते लगायतका साना नदी र खोलामा छोटो समयमै बहाव बढ्न सक्ने भएकाले नदी किनारका बस्ती, निर्माणाधीन क्षेत्र तथा पुल आसपासका स्थानमा सावधानी अपनाउन महाशाखाले सुझाव दिएको छ। लगातार वर्षा भइरहेका बेला नदी किनारमा अनावश्यक रूपमा बस्ने, फोटो खिच्ने, पौडी खेल्ने वा खोला तर्ने प्रयास नगर्नसमेत अनुरोध गरिएको छ।
महाशाखाले सोमबार मात्रै नभई आगामी दुई दिनको अवस्थाबारे पनि पूर्वानुमान सार्वजनिक गरेको छ। साउन १२ गते (मंगलबार) कोशी, बागमती, गण्डकी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही साना नदीहरूमा बहाव आकस्मिक रूपमा बढ्न सक्ने सम्भावना रहेको उल्लेख गरिएको छ। त्यस्तै साउन १३ गते (बुधबार) कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न साना नदी तथा खोलाहरूमा पानीको बहाव अझ बढ्न सक्ने भएकाले जोखिम कायमै रहने चेतावनी दिइएको छ।
महाशाखाका अनुसार मनसुनका बेला सबैभन्दा बढी जोखिम साना नदी, खोल्सा र पहाडी भंगालोबाट हुने गर्छ। ठूला नदीको जलस्तर सामान्य देखिए पनि केही घण्टामै स्थानीय स्तरमा परेको भारी वर्षाका कारण साना खोलामा आकस्मिक बाढी आउने भएकाले यस्ता घटनाबाट हरेक वर्ष धनजनको क्षति हुने गरेको छ। त्यसैले मौसम पूर्वानुमान, बाढीसम्बन्धी सूचना र स्थानीय प्रशासनबाट जारी हुने चेतावनीलाई गम्भीरतापूर्वक पालना गर्न आग्रह गरिएको छ।
विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायहरूले पनि नदी किनार, डुबान हुने क्षेत्र तथा पहिरोको जोखिम रहेका बस्तीमा आवश्यक निगरानी बढाउन थालेका छन्। वर्षाका कारण सडक अवरुद्ध हुने, पुलमाथिबाट पानी बग्ने तथा ग्रामीण क्षेत्रमा आवतजावत प्रभावित हुन सक्ने भएकाले यात्रुहरूले यात्रा अघि मौसम र सडक अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्रै यात्रा गर्न विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
महाशाखाले नागरिकलाई नदी वा खोलाको बहाव बढेको देखिएमा जोखिमपूर्ण गतिविधि नगर्न, आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा सर्न र स्थानीय प्रशासन तथा सुरक्षा निकायको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गर्दै आगामी केही दिन मनसुन अझ सक्रिय रहने संकेत दिएको छ।
